طرز استفاده از پالس اکسیمتر چگونه است؟
تصور کنید بدن شما بی صدا دچار کمبود اکسیژن شده، اما هیچ علامت آشکاری احساس نمی کنید. این اتفاق در بسیاری از بیماری های ریوی و قلبی رخ می دهد. وضعیتی که متخصصان به آن هیپوکسمی خاموش می گویند. پالس اکسیمتر دقیقا برای شناسایی همین شرایط طراحی شده است.
پس از همه گیری کووید-۱۹، بسیاری از کارشناسان و پزشکان به بیماران توصیه کردند که از پالس اکسیمتر در منزل استفاده کنند، زیرا تنگی نفس و کمبود اکسیژن در خون از شایع ترین مواردی بود که افراد مبتلا به این ویروس تجربه می کردند. با این حال، داشتن دستگاه به تنهایی کافی نیست. نحوه استفاده صحیح از آن تفاوت معناداری در دقت نتایج ایجاد می کند.
پالس اکسی متر یک ابزار نظارتی متداول شده که نظارت مستمر و غیرتهاجمی بر اکسیژن اشباع در خون شریانی را فراهم می کند و نتایج آن با هر موج پالس به روزرسانی می شود. در این راهنما، از مرحله آماده سازی تا تفسیر دقیق اعداد روی صفحه نمایش، همه چیز را با هم مرور می کنیم.
پالس اکسیمتر چیست و چگونه کار میکند؟
پالس اکسی مترها با استفاده از نور، سطح اکسیژن خون را بهصورت غیرتهاجمی اندازه گیری می کنند. این دستگاه یک گیره کوچک است که روی انگشت قرار می گیرد و از نور برای اندازه گیری میزان اکسیژن هموگلوبین استفاده می کند. هموگلوبین پروتئینی در گلبول های قرمز است که اکسیژن را در سراسر بدن حمل می کند. بهترین دستگاه های پالس اکسیمتر معمولا از حسگرهای دقیق، نمایشگر خوانا و قابلیت اندازهگیری سریع برخوردار هستند و میتوانند نتایج قابل اعتمادی را در اختیار کاربران قرار دهند.
- پالس اکسیمتر بیورر (Beurer)؛ دقت بالا و مناسب استفاده خانگی و حرفهای.
- پالس اکسیمتر چویسمد (ChoiceMMed)؛ یکی از برندهای شناختهشده با عملکرد قابل اعتماد.
- پالس اکسیمتر کانتک (Contec)؛ دارای مدلهای متنوع و قیمت مناسب.
- پالس اکسیمتر جامپر (Jumper)؛ سبک، قابل حمل و مناسب استفاده روزمره.
- پالس اکسیمتر زنیتمد (ZenithMed)؛ با نمایشگر واضح و اندازهگیری سریع.
- پالس اکسیمتر امرون (Omron)؛ از برندهای معتبر تجهیزات پزشکی با کیفیت ساخت بالا.
مکانیزم کار دستگاه پالس اکسی متر
پالس اکسی متر از دو دیود نوری (LED) استفاده می کند که نور را در دو طول موج متفاوت ساطع می کنند: یکی در طول موج قرمز (حدود ۶۶۰ نانومتر) و دیگری در طول موج نزدیک به اینفرارد (حدود ۹۴۰ نانومتر). سپس از داده های جمعآوریشده برای محاسبه نسبت جذب نور در هر یک از طول موج ها استفاده می کند تا میزان اشباع اکسیژن خون (SpO2) را محاسبه کند.
ریزپردازنده دستگاه جذب نور بافت ها را در هر طول موج تجزیه و تحلیل می کند تا غلظت اکسی هموگلوبین و دئوکسی هموگلوبین را تعیین کند، سپس غلظت اکسی هموگلوبین را بر جمع هر دو تقسیم میکند تا عدد SpO2 به دست آید.
طرز استفاده از پالس اکسیمتر
استفاده از پالس اکسیمتر بسیار ساده است و تنها در چند مرحله می توان میزان اکسیژن خون و ضربان قلب را اندازه گیری کرد. برای به دست آوردن نتایج دقیق، لازم است دستگاه را بهدرستی روی انگشت قرار دهید و چند ثانیه منتظر بمانید تا عددها روی نمایشگر ثابت شوند.
مرحله اول: آمادهسازی پیش از اندازهگیری
قبل از اندازه گیری سطح اکسیژن خون، حداقل ۱۰ دقیقه آرام باشید و به بدن خود استراحت دهید. فعالیت بدنی، حتی راه رفتن کوتاه، می تواند موقتا نتایج را تغییر دهد. همچنین پیش از قرار دادن دستگاه، موارد زیر را بررسی کنید:
- اگر انگشت سرد است، آن را کمی ماساژ دهید تا گرم شود، زیرا پالس اکسیمترها در انگشت های سرد عملکرد ضعیفی دارند.
- بین دستگاه و انگشت نباید مانعی مانند ناخن مصنوعی، لاک، تتو یا رنگ حنا وجود داشته باشد.
مرحله دوم: قرار دادن صحیح دستگاه روی انگشت
صاف بنشینید، آرام باشید و دست ها را نزدیک به سطح قلب نگه دارید. پالس اکسیمتر را در نوک انگشت اشاره یا میانی دست راست یا چپ، در بالای ناخن ها بهطور مستقیم روی پوست قرار دهید.
مرحله سوم: انتظار برای نتیجه
به هنگام اندازهگیری به هیچ وجه حرکت نکنید. معمولاً در عرض چند ثانیه تا یک دقیقه، عدد SpO2 و ضربان قلب روی صفحه نمایش ظاهر می شود.
مرحله چهارم: ثبت و تکرار اندازه گیری
برای اطمینان از صحت نتایج، بهتر است اندازه گیری را در ساعات مختلف روز تکرار کنید. با استفاده از این دستگاه می توانید میزان اکسیژن خون و ضربان قلب را در ساعات مختلف روز کنترل کنید.
تفسیر اعداد روی صفحه نمایش اکسیمتر
پالس اکسیمتر اطلاعاتی مانند میزان اشباع اکسیژن خون و تعداد ضربان قلب را نمایش می دهد. آشنایی با معنی این اعداد به شما کمک می کند وضعیت بدن را بهتر ارزیابی کنید و در صورت مشاهده مقادیر غیرطبیعی، برای بررسی بیشتر با پزشک مشورت کنید.
SpO2 چیست؟
SpO2 اندازهگیری سطح اشباع اکسیژن خون در شریان های شما را نشان می دهد و میتواند به دلیل عواملی از جمله عملکرد ریه یا قلب و ارتفاع تغییر کند.
جدول تفسیر عدد SpO2:
| سطح SpO2 | وضعیت |
|---|---|
| ۹۴ تا ۱۰۰ درصد | طبیعی و سالم |
| ۹۰ تا ۹۳ درصد | نیاز به پایش دقیقتر |
| زیر ۹۰ درصد | نیاز به اکسیژن مکمل |
| زیر ۸۸ درصد | مراجعه فوری به پزشک |
سطح اشباع اکسیژن خون یک فرد سالم باید بین ۹۴ تا ۱۰۰ درصد باشد. اگر سطح SpO2 به کمتر از ۹۰ درصد برسد، باید از اکسیژن مکمل استفاده شود و اگر به زیر ۸۸ درصد برسد، مراجعه فوری به پزشک ضروری است.
میزان اکسیژن محلول در خون یک انسان بهطور طبیعی بین ۹۴ تا ۹۸ درصد است. اگرچه تا ۹۲ درصد معمولا مشکلی ایجاد نمی کند، ولی اگر این درصد کمتر از ۹۰ باشد باید جدی گرفته شود و این عدد کاملا به سن، وزن و نوع بیماری بستگی دارد.
PR چیست؟
PR یا همان ضربان قلب، تعداد ضربان قلب در دقیقه را نشان می دهد. میزان ضربان قلب هر فرد نسبت به سن، وزن و نوع بیماری متفاوت است.
PI چیست؟
PI یا شاخص پرفیوژن، قدرت جریان خون در محل سنسور را نشان می دهد. این معیار نشان می دهد که خون چقدر اکسیژن را به دورترین اندام های قلب، از جمله بازوها و پاها، حمل می کند. هرچه عدد PI بالاتر باشد، جریان خون در انگشت بهتر و نتیجه اندازه گیری دقیق تر است.
عوامل ایجاد خطا در نتایج پالس اکسیمتر
آگاهی از منابع خطا به شما کمک می کند از نتایج نادرست پرهیز کنید:
- انگشت سرد یا خشک: پالس اکسیمترها در انگشت های سرد عملکرد ضعیف دارند؛ کافی است انگشت را کمی ماساژ دهید تا گرم شود.
- موانع روی انگشت: ناخن مصنوعی، لاک ناخن، تتو یا رنگ حنا می توانند نتایج را مختل کنند.
- تابش نور مستقیم: در معرض نور شدید قرار گرفتن، مانند تابش مستقیم نور خورشید به پروب، می تواند موجب ثبت نتایج نادرست شود.
- حرکت حین اندازه گیری: به هنگام اندازه گیری به هیچ عنوان نباید حرکت کرد.
- محدودیت اطلاعاتی دستگاه: پالس اکسی مترها اطلاعاتی در رابطه با غلظت هموگلوبین، برون ده قلبی، راندمان انتقال اکسیژن به بافت ها یا میزان مصرف اکسیژن ارائه نمی دهند. این دستگاه یک ابزار غربالگری است، نه تشخیص قطعی.
کاربردهای پالس اکسیمتر
پالس اکسیمتر در موارد متعددی کاربرد دارد، از جمله: بررسی اینکه آیا شخص بیمار به کمک های تنفسی نیاز دارد، بررسی اینکه آیا ونتیلاتور در درمان موثر عمل کرده است، نظارت بر سطح اکسیژن در حین یا بعد از اقدامات جراحی که به آرام بخش نیاز دارند، و تعیین میزان موثر بودن اکسیژن درمانی مکمل.
کاربردهای دیگر این دستگاه شامل ارزیابی توانایی فرد و تحمل شرایط هنگام افزایش فعالیت بدنی و ارزیابی کسی است که در هنگام خواب تنفسش برای چند لحظه متوقف می شود، مانند موارد آپنه خواب.
همچنین در طی یا بعد از عمل جراحی و روش هایی که از تسکین دهنده ها استفاده می کنند و برای بررسی اینکه آیا بیمار به دستگاه ونتیلاتور برای کمک به تنفس نیاز دارد یا خیر، از این دستگاه استفاده می شود.
نتیجه گیری
طرز استفاده از پالس اکسیمتر ساده است، اما دقت در جزئیات تفاوت چشمگیری در صحت نتایج ایجاد می کند. پالس اکسیمتر در دست کسی که می داند چطور از آن استفاده کند و نتایجش را درست تفسیر کند، می تواند یکی از ارزشمندترین ابزارهای مراقبت از سلامت در خانه باشد.
سوالات متداول
- پالس اکسیمتر را روی کدام انگشت قرار دهیم؟
پالس اکسی متر را باید روی انگشت اشاره یا میانی دست راست یا چپ، در بالای ناخن ها بهطور مستقیم روی پوست قرار داد. - عدد طبیعی SpO2 چقدر است؟
میزان اشباع ۹۵ درصد یا بیشتر معمولا بهعنوان یک سطح اکسیژن طبیعی محسوب می شود. در بیماران خاص، پزشک ممکن است محدوده متفاوتی تعیین کند. - چرا عدد پالس اکسیمتر مدام در حال تغییر است؟
نتایج پالس اکسیمتر با هر موج پالس بهروزرسانی می شود، بنابراین نوسان جزئی طبیعی است. اما اگر تغییرات شدید یا غیرمنتظره مشاهده شد، ابتدا موقعیت دستگاه را بررسی کنید. - آیا در منزل می توان از پالس اکسیمتر استفاده کرد؟
بله، دستگاه اشباع اکسیژن خون یک آزمایش غیرتهاجمی و بدون درد است که می توان از آن در منزل استفاده کرد. - چرا باید پیش از اندازه گیری استراحت کرد؟
قبل از اندازه گیری سطح اکسیژن خون، حداقل ۱۰ دقیقه آرام باشید تا بدن به حالت پایه برگردد و نتیجه دقیق تری دریافت کنید. - آیا پالس اکسیمتر تمام اطلاعات تنفسی را اندازه می گیرد؟
خیر. این دستگاه اطلاعاتی در رابطه با غلظت هموگلوبین، برون ده قلبی یا راندمان انتقال اکسیژن به بافت ها ارائه نمیدهد و صرفا میزان اشباع اکسیژن و ضربان قلب را نشان می دهد. - PR در پالس اکسیمتر چیست؟
PR یا Pulse Rate، میزان ضربان قلب در دقیقه را نمایش می دهد که نسبت به سن، وزن و وضعیت بیمار متفاوت است.
دیدگاه خود را ثبت کنید
تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟در گفتگو ها شرکت کنید.